Terapia Behawioralna

Terapia behawioralna jest metodą postępowania terapeutycznego. Jest to metoda ściśle naukowa oparta o Stosowaną Analizę Zachowania (ABA), jasno wytyczająca cele, operująca własnym systemem pojęć i narzędzi, a ponadto posiada przeszło pięćdziesięcioletnią dokumentację kliniczną, dotyczącą efektów terapii.

Głównymi celami terapii behawioralnej są:

A. Zwiększenie ilości zachowań, które są deficytowe

Zachowania deficytowe są to te zachowania, które uważa się za normalne i pożądane  u dziecka w pewnym wieku, a które u danego dziecka występują zbyt rzadko  lub nie występują wcale (np. prawidłowa mowa, okazywanie uczuć, zabawa tematyczna). Zadaniem terapeuty behawioralnego jest kształtowanie u dziecka jak największej liczby zachowań adaptacyjnych, które rozwiną jego niezależność i umożliwią mu efektywne funkcjonowanie w środowisku.

B. Redukowanie zachowań niepożądanych

Do zachowań niepożądanych zaliczane jest zachowanie wpływające negatywnie na proces uczenia się. Redukowanie zachowań niepożądanych dotyczy takich czynności, jak: zachowania destrukcyjne, zachowania agresywne i autoagresywne, zachowania autostymulacyjne, zachowania rytualistyczne, zachowania zakłócające, odmawianie jedzenia, nieprawidłowe reakcje emocjonalne, nieprawidłowa mowa. Praca nad eliminowaniem zachowań niepożądanych jest najtrudniejszym, ale zarazem i najważniejszym obszarem terapii. Jest niezbędna, aby dziecko osiągnęło gotowość do podjęcia nauki.

C. Generalizowanie i utrzymywanie efektów terapii

Trzecim, bardzo ważnym celem terapii behawioralnej jest generalizacja i utrzymanie efektów terapii w czasie. Jest to najważniejszy etap w procesie nauczania. Musimy mieć świadomość, że nawet najlepiej wyuczone umiejętności mogą nigdy nie wystąpić w życiu codziennym. Pojawia się zatem problem przeniesienia nowo nabytych umiejętności w środowisko naturalne. Istnieje szereg pomocnych technik ułatwiających uogólnianie i przeniesienie zachowań do innych środowisk, będą to między innymi: nauka w różnych środowiskach, zmieniające się osoby nauczające, wspólne programy nagród w domu, przedszkolu czy szkole. Ważne jest również uczenie okazjonalne, czyli aranżowanie sytuacji uczenia się w sytuacji codziennej aktywności dziecka.

Terapia behawioralna opiera się na kilku podstawowych zasadach, których przestrzeganie gwarantuje osiągnięcie sukcesu w pracy z dzieckiem . Są to:

  • zasada małych kroków,
  • zasada stopniowania trudności,
  • zasada stosowania wzmocnień.

Etapy terapii behawioralnej

Terapia behawioralna jest terapią kompleksową i dotyczy wszystkich sfer rozwoju dziecka.

Obejmuje swoim zasięgiem następujące obszary:

– wczesne rozumienie mowy,

– trening imitacji,

– dopasowywanie i sortowanie,

– imitację werbalną,

– mowę czynną,

– pojęcia abstrakcyjne,

– umiejętności szkolne,

– rozwój społeczny,

Powyższe obszary nie stanowią chronologicznej całości.

W naszym Zespole pracujemy w oparciu o Verbal Bahawior, główny nacisk kładąc na rozwój komunikacji. Nie pomijamy jednak innych aspektów terapii. W procesie terapii i superewizji współpracujemy z Fundacją Scolar, www.scolar.pl

Teoria umuzykalniania dzieci Edwina Eliasa Gordona

„Naszym zadaniem jest pomóc rodzicom, nauczycielom przedszkolnym i nauczycielom muzyki w zrozumieniu ważności muzyki dla wczesnego dzieciństwa, w odkryciu sposobu, w jaki bardzo małe dzieci uczą się muzyki, w dostarczaniu im umiejętności, aby mogli kierować małymi dziećmi w tej nauce oraz określeniu, jak takie najmłodsze dzieci powinny być nauczane. Jaką wiedzę musi posiąść dziecko, by mogło nauczyć się śpiewać? Co musi wiedzieć lub z czym musi się spotkać zanim zacznie mówić? Każde dziecko zanim zacznie mówić z pewnością musi najpierw usłyszeć wiele osób mówiących, a żeby zaczęło śpiewać musi usłyszeć wiele ludzi śpiewających. Inaczej nie można nauczyć człowieka śpiewania. Wiele nauczycieli marnuje jednak czas, żeby nauczyć śpiewu dzieci, które nigdy nie słyszały śpiewu dorosłych. To oczywiście nie przynosi żadnego rezultatu.”  E.E. Gordon

To, czego dziecko uczy się podczas pierwszych pięciu lat życia, tworzy podstawę dla całej późniejszej edukacji.

Profesor Edwin Elias Gordon (University of South Carolina w stanie Kolumbia) – muzyk jazzowy, pedagog, psycholog muzyki. Jest znanym badaczem, autorem licznych publikacji, testów uzdolnień muzycznych i książek, redaktorem wydań zbiorowych. Od 1979 r. do 1995 r. był związany z Katedrą Badań Muzyczno-Edukacyjnych im. Carla E. Seashore’a na uniwersytecie Temple w Filadelfii. Uzyskał tam wiele prestiżowych nagród. Koncepcja prof. E.E. Gordona, poparta badaniami empirycznymi, spotkała się z dużym zainteresowaniem specjalistów na całym świecie. Jest nowatorską, pionierską propozycją rozwiązań praktycznych dla edukacji muzycznej.

Aby wyjaśnić Państwu istotę teorii, pozwolimy sobie na przywołanie słów samego autora, prof. E.E. Gordona:

Ci, którzy dużo wiedzą o rozwoju dziecka, żartują czasami, że chcieliby umrzeć jako małe dzieci, ale najpóźniej jak tylko byłoby to możliwe. Zdają sobie bowiem sprawę, że możliwości uczenia się nigdy nie są większe niż w chwili narodzin. Wobec tego przyjmując, że najważniejszym okresem dla uczenia się jest czas od pierwszych chwil po urodzeniu (a może jeszcze przed tym faktem) do ukończenia trzeciego roku życia, należy kierować dzieckiem tak, aby odbierało nieustrukturowane, nieformalne oddziaływania. Kolejny pod względem ważności okres, to lata między trzecim a piątym rokiem – okres oddziaływań już ustrukturowanych, ale wciąż nieformalnych, realizowanych przez dom rodzinny lub przedszkole. To, czego dziecko uczy się podczas pierwszych pięciu lat życia, tworzy podstawę dla całej późniejszej edukacji, która tradycyjnie rozpoczyna się wraz z przekroczeniem progu przedszkolnej czy szkolnej „zerówki”. Im wcześniej dziecko uzyska tę podstawę, tym więcej skorzysta z późniejszej edukacji i odwrotnie – im później tego dokona, tym gorsze będą dalsze efekty. Po raz drugi nie powtórzy się okazja do nadrobienia tych zaniedbań, a nauczanie w takiej sytuacji będzie miało charakter jedynie wyrównawczy, a nie wzbogacający. (Gordon E.E. 1997 Umuzykalnienie niemowląt i małych dzieci, str.5).

Więcej informacji na stronie: http://pteeg.org/

Chętnie przyłączymy się akcji: CAŁA POLSKA ŚPIEWA DZIECIOM 🙂 – BTB


Ruch Rozwijający Veroniki Sherborne

Ruch jest jedną z podstawowych potrzeb człowieka. Towarzyszy mu od chwili narodzin przejawiając się w różnych formach: w zabawie, w aktywnym wypoczynku oraz w codziennej pracy (domowej, zawodowej). Służy do wyrażania emocji, nawiązywania kontaktów i porozumiewania się. Znaczenie ruchu dla rozwoju osobowości człowieka wykazali i wykorzystali w praktyce niektórzy pedagodzy. Byli to m.in.:

  • Emil Jacques-Dalcroze – twórca nowoczesnego wychowania muzycznego opartego na gimnastyce rytmicznej.
  • Rudolf von Laban – twórca gimnastyki ekspresyjnej. Twierdził, że ruch jest wyrazem potrzeby ludzkiej aktywności, a przez ruch naszego ciała uczymy się nawiązywać kontakty z otoczeniem. Według niego zdrowe dzieci rodzą się z potencjalną zdolnością wykonywania wszelkich ruchów. Ich rozwój ruchowy przebiega od spontanicznej ekspresji ruchowej, naturalnej dla małego dziecka, do usztywnienia, zahamowania i nadmiernego kontrolowania ruchów przez dorosłych.
  • Weronika Sherborne(1922–1990) – przez całe życie pracowała z dziećmi. Kształciła nauczycieli zarówno w swoim kraju (Wielka Brytania) jak i za granicą. Była z wykształcenia nauczycielką wychowania fizycznego i fizjoterapeutką. Ogromny wpływ na jej działalność miała twórczość Rudolfa Labana, u którego pobierała nauki tańca i ruchu.

Metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne – wykorzystuje dotyk, ruch oraz wzajemne relacje fizyczne, emocjonalne i społeczne do rozszerzania świadomości samego siebie i pogłębiania kontaktu z innymi ludźmi. Stosowanie tej metody rozwija u dziecka orientację w schemacie ciała w przestrzeni, pozwala nawiązać kontakt wzrokowy, emocjonalny w relacjach z innymi dziećmi. Podstawowe założenia metody, to rozwijanie przez ruch:

  • świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego
  • świadomości przestrzeni i działania w niej
  • dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu

Dzięki ćwiczeniom proponowanym przez Weronikę Sherborne dziecko zyskuje poczucie bezpieczeństwa, odkrywa własne możliwości, uczy się współdziałania w grupie. Ruch jest zabawą, która daje przeżycie radości i dzielenia jej z innymi, co jest bardzo ważne w nawiązywaniu kontaktów społecznych. Genialność metody Weroniki Sherborne polega na jej prostocie i naturalności. Ruch rozwijający wywodzi się z naturalnych zabaw ruchowych dzieci z rodzicami zwanych popularnie baraszkowaniem. System ćwiczeń ma zastosowanie we wspomaganiu i stymulowaniu rozwoju dziecka oraz w terapii zaburzeń rozwoju emocjonalnego, umysłowego, ruchowego i fizycznego. Dziecko poznaje własne ciało i przestrzeń, która je otacza, spotyka w niej innego człowieka, uczy się współpracować w niej najpierw z jednym partnerem w parach, potem w trójkątach, a wreszcie z całą grupą. Podczas kontaktu z drugim człowiekiem uczy się opiekować drugą osobą.

Metoda Weroniki Sherborne jest uniwersalna, ma wiele możliwości stosowania. Jest ona skuteczna jako metoda terapeutyczna, daje się też z powodzeniem wykorzystać w profilaktyce, może być pomocna w poszerzaniu doświadczeń psychologicznych i społecznych osób zainteresowanych własnym rozwojem. Metoda bywa wykorzystywana jako wstępny etap do zajęć terapeutycznych, np. dla dzieci mających trudności w czytaniu i pisaniu, czy jako część programu terapii psychologiczno-logopedycznej dzieci jąkających się lub psychoterapii dzieci nerwicowych. Jako metoda wspomagająca rozwój, a więc stymulująca go, wyrównująca opóźnienia rozwojowe, jest bardzo przydatna w pracy z dziećmi przebywającymi w instytucjach wychowania zbiorowego. Zapobiega powstawaniu zaburzeń, jeśli włączymy ją w program przygotowania dziecka, które rozpocznie edukację przedszkolną a także szkolną oraz zajęć integrujących grupę przedszkolną i klasę szkolną. Metoda Ruchu Rozwijającego może też służyć jako sposób osiągania odprężenia w zajęciach odprężająco – relaksacyjnych w trakcie zajęć szkolnych lub przedszkolnych a także w zajęciach relaksacyjnych dla rodziców.

 

TO WARTO PRZECZYTAĆ:

  • Bogdanowicz M., Kisiel. B, Przasnyska M., (1992) Metoda Weroniki Sherborne w terapii i wspomaganiu rozwoju dziecka, Warszawa, WSiP
  • Sherborne W. (1997, 2002) Ruch Rozwijający dla dzieci, Warszawa, PWN